Жаз хөгжмөөр амьсгалсан үдэш

Манай хотод 9 сарын 10, 11-ний өдрүүдэд 2 өдөр дараалан Жаз хөгжмийн фестиваль боллоо. Нийт 45 тайз зассан байсан ба бараг л 500 метрийн зайнд нэг тайз, ахиад 500 метрийн зайд өөр тайз байрлуулах маягаар бүх тайзаа хотоор нэг зассан байна лээ. Өөрөөр хэлбэл хотоор дүүрэн тайз засаад жаз хөгжим эгшиглээд, дуулаад л үнэхээр Жаз хөгжмөөр амьсгалсан өдрүүд байлаа.

Би ханьтайгаа хамт эхний өдөр нь өдөржингөө өглөөний 10 цагаас үдшийн 8 цаг хүртэл хотын төвөөр явж, Жаз хөгжмийн гайхамшгийг мэдэрч өнжив. Япончууд аливаа юмыг зохион байгуулахдаа үнэхээр гайхалтай сайн зохион байгуулдаг. Энэ нь ч сая болсон Жаз хөгжмийн фестиваль дээрээс харагдаж байна лээ.

Жаз хөгжим үнэхээр сайхан хөгжим юм гэдгийг анх удаагаа сэтгэлдээ шингэтэл мэдэрлээ. Үнэхээр сайхан аялгуутай, бас хөгжим нь уянгалаг юм. Ингээд ганц нэг зураг оруулъя.

Маш олон хүн ирсэн байна лээ.

Гарцаар гарч байгаа хүмүүс…

Энэ 5 залуу дуулна ч гэж үнэхээр үзүүлдэг юм байна лээ. Хүмүүс шуугилдаад л үнэн таашаалтай сонсож байна лээ .

Доорх зурган дээрх дуучид ч бас сайхан дуулж байна лээ.

Жаз хөгжимд би дуртай болчихсон шүү энэ оройноос хойш.

Хаха, үнэхээр инээдтэй юм

Америкийн нэгэн цэргийн ангид нууцаар камер тавиад Чача бүжиг бүжиглэх аргыг заасан бичлэгийг хөгжмөөр сонсгоход цэргүүд аягүй хөөрхөн яг дагаад бүжиглээд байх юм. Би энэ бичлэгийг үзчээд хичнээн их инээвээ. Хөөрхөн бичлэг байна. Хахаха

Их хөгжилтэй юм, үзэхээр л инээд хүрээд байх юм. Хаха

 

Ангийн нууц (Шинэчилсэн)

За ангиудын нууц задалж жаахан хэрэг таръя байз.

Бага байхад ангийн нууц гээд л мөн ч их сүрхий юм болдог байж билээ. Харин хамгийн сонин нь тэр нууцаас хэд хэд нь задарчихсан байсан даг. Манайхан өөрсдөө л задалсан байх даа бодвол. Ангийн нууц задлах маш хориотой, задалбал бараг л “урвагч” гэж тооцогддог байлаа шдэ. Эхлээд өөрөө сурч байсан ангийн нууцаасаа ганц нэгийг задалъя.

1. Балан харандаан багш

Манайд хими, биологи заадаг багш байлаа. Тэр багш зарим үгийг их сонин хэлнэ. Жишээ нь Балын харандааг Балан харандаа, Баллуурыг Балруулга гэнэ. Баллуур гэдэг үгийг барагтай бол хэлэхгүй болохоор бид шоолохгүй, харин хичээл дээр “За хүүхдүүдээ, балан харандаагаа гарга” гэхээр бүгд жуумалздагсан. “Балан харандаа” гэдэг үгээ өргөлттэй тод хэлнэ. Хичээлээ маш гоё заадаг учраас бид их хүндэлдэг байсан. Тэгээд бид тэр багшдаа “Балан харандаан багш” нэр өгөв. “Балан харандаан багш бид нарын балан харандааг гаргуулж, балан харандаагаар хүснэгт, схем зуруулах гээд ирж явна” гээд л инээлдэнэ. 90-н хэдэн онд хэдийгээр ардчилсан нийгэмд шилжсэн байсан ч Соц нийгмийн хүмүүжил, ёс суртахуун арилаагүй байсан болохоор бид их хүмүүжилтэй байсан. Багш нартаа хамаагүй нэр хоч өгөхгүй, өгвөл их нууцалдаг байсан. Тийм болохоор багшдаа Балан харандаа багш гэсэн нэр өгсөн нь нэг хэсэгтээ л ангийн нууц байлаа. Энэ нууц нэг л мэдэхэд задарчихсан байсан. Балан харандаан багш маань бидэнд юм хэлээгүйээ хөөрхий.

2. Ангийн журнал алга болсон нь

Нэг өдөр хичээлдээ иртэл ангийн журнал алга болоод бөөн хэрэг мандсан байв. Ангийн багш бүх хүүхдүүдээс нэг бүрчлэн “хамгийн сүүлд хаана, хэзээ журнал харсан” гээд л  асууж, шалгаагаад л байлаа. Зарим нэг нь 3-р цаг дээр байсан, зарим нь үзээгүй гээд л, бүр зарим нь жижүүр хүүхэд хамгийн сүүлд хараагүйм үү гээд л бөөн асуудал үүсвээ. Ангиараа багшид загнуулав, орж ирсэн багш болгон журнал нэхэж биднийг загнана. Хэд хоног бөөн дарамттай байлаа. Ядаж байхад улирлын дүн гарах болчихсон байсныг ч хэлэх үү. Муухан дүнтэй нь бөөн баяр, сайн дүнтэй нь нөгөө журналыг олохын түүс болон уурлаж байсан сан. Одоо бодоход ангийн багш хичээлийн эрхлэгчид баахан загнуулсан байхдаа хөөрхий. Төд удалгүй шинэ журналтай боллоо. Багш ангийн даргыг журнал хариуцаж бай гэж үүрэг өгөв.  Тэгсэн улирлын дүн гарах болоход зарим багш нар маань ихэнх нь дүнгээ гаргачихсан байсан бас зарим нь хувийн журнал дээрээ дүнгээ хуулсан байсан болохоор ихэнх хичээлийн дүн төвөггүй гарлаа. Гэтэл Монгол хэлний дүн гарах гэж бөөн юм болов. Монгол хэлний багш маань хувийн журналгүй бас дүнгээ гаргаж амжаагүй байсан болохоор дүн гаргах гэж бид нарыг шүүслэж өглөө. “Ангиараа давхар, давхар муу авчаад ичихгүй журналаа  нуудаг хүмүүс толгойд байгаа юмаа нуухгүйм байгаа биз дээ” гээд л их ууртай хүн биднийг лав л 7 хоног шүүслэсэн юмдаг. Өдөрт 2 зохион бичлэг хий, сурах бичгийн дасгал бүгдийг нь ажилласан бай. Хичээл дээр бүгдээс нь нэг нэг л асуулт асууна, хариулж чадахгүй бол шууд муу тавина” гээд л бид 7 хоног Монгол хэлний хичээлээр ёстой л нэг амьсгалсан юмдаг. Би ч багшийн хэлсэн үгний учрыг сайн ойлгосонгүй. Би яг тэр хэрэг мандахын өмнөхөн Улсын физикийн олимпиадад орох гээд 14 хоног хичээлдээ суугаагүй, чөлөөтэй байсныг хэлэхүү, хөлд нь үрэгдэхээ шахсан. Гэхдээ энэ дуулианы буянаар чөлөөтэй байсан өдрүүдээр багшийн заасан хичээлийг ангийнхныхаа тусламжтайгаар нөхөж аваад бас дээрээс нь өдөр бүр бичсэн зохион бичлэгүүдийн ачаар их олон Онц авч билээ. Манай ангийнхан тэр улирал Монгол хэл дээр бараг бүгд онц, сайн гарч урьд нь болж байгаагүй амжилт тогтоов. Ингэсгээд тэр улирлын дүн ч гарч, дуулиан ч намжив. Хавар болоод бүх хичээл, шалгалт дууссаны дараа ангидаа их цэвэрлэгээ хийгээд байж байтал ангийн өдрийн гэрлийн дээд талаас нөгөө хайгаад олдохгүй байсан журнал гараад ирдийм даа. Манай ангийн өдрийн гэрлийн бүрхүүл нь хавтгай байсан ба бүрхүүл тааз хоёрын хоорондох зайнд журналыг хийчихсэн байдым даа. Ангийнхан шуугиад л явчлаа. Хаалгаа түгжиж аваад бид нар Монгол хэлний хичээлийн дүнг үзэв. Гэтэл манай ангийнхан бүгдээрээ 2-ын 2 мууг ташраараа авсан байсан шдээ. Би бас ганц 2 хүүхэд чөлөөтэй байсан болохоор бид хэдээс бусад нь бүгд Муу авчихсан байсан. Бүр 2-ын 2 Муу шүү. Ангийнхан “За чимээгүй байцгаа, ангийн багшид хэлж болохгүй. Харин ч журнал нуусны буянаар бид нар Монгол хэл дээр 7 хоногийн дотор асуугдаад бүгд Онц, сайн гарсан шүү дээ. Энэ тухай хэнд ч хэлж болохгүй, Ангийн нууц ” гэвээ. Тухайн үед чөлөөтэй байсан бид хэд бүр гайхаад “Яагаад бүгд муу авчдаг байнаа” гэхэд манай ангийнхан тухайн үед маш их өрсөлдөөнтэй болдог байсан АСТ тэмцээнд бэлдэж байгаад нэг өдөр хичээлийн дараа үдээс хойш шалгалт авна гэснийг нь мэдсээр байж “За бүгд шалгалтанд очихгүй бол багш яах ч гүй жаахан загнаж байгаад өнгөрнө биз” гэж тохироод бүгд шалгалтанд очоогүй гэсэн. Тэгээд л нэг Муу дүнг ангиараа аваад тун удалгүй бас л нөгөө тэмцээндээ бэлдсээр байгаад бүгд зэрэг даалгавраа хийж ирэлгүй нэг муу дүн авсан байсан. Шалгалтанд ангиараа очдоггүй бөх зүрхтэй хүмүүс шүү. Хамгийн сонирхолтой нь тухайн үед журналыг хэн тэнд нуусан нь бүр ч Нууц хэвээр үлдэв. Гэтэл саяхан 3 жилийн өмнө манай ангийнхан уулзаад энэ хэргийн талаар ярьж баахан инээлдэж байгаад “Ингэхэд журналыг хэн тэнд нуусан бэ” гэж асуусан чинь манай ангийн Бүлгийн дарга гуай Салааны дарга нартай нийлээд 4-үүлээ үгсэн тохироод нуусан байдым даа. Тэр үед энэ хэрэг баригдсан бол манай ангийн хурган дарга нар багш нарын хурлаар ороод бөөн шуугиан тарих байсан байна лээ шдээ. Ямар азаар тухайн үед нууц задраагүйм бэ гэж.

За одоо шавь нарынхаа нууцаас задалъя.

Үерхэлдээ үнэнч бай даа

Манай ангид А гэдэг хүү байсан. Хичээлдээ ч сайн ялангуяа биеийн тамирын хичээлдээ их сайн, спорт хөөсөн хүү байлаа. Хүн болгонтой нийтэц, хөгжилтэй хүү. Сургуулийн урлагийн үзлэг боллоо. Манай ангийнхан бэлдээд л байв. Би ч бүх номерыг хүүхдүүдэд хуваарилж өгөөд бэлдүүлдэг байлаа. Гэтэл Гоцлол хөгжим дарах хүүхэд олддоггүй ээ. Маргааш нь л манай ангийнхан “Багшаа А төгөлдөр хуур дардаг юм, танаас нуугаад байгаа юм” гэж байна. Би ч баярлаад л “А минь төгөлдөр хуур дарж анги хамт олноо гоцлол хөгжмийн номер дээр аварч гар. Гэрт чинь төгөлдөр хуур бий юу?” гэлээ. Гэтэл А “Гэрт төгөлдөр хуур байх ь ч байгаа л даа. Гэхдээ багшаа би …” гээд л дүлэгнээд байв. Ангийнхан ч “Чи чаднаа, чадна” гээд шуугиад байв. Тэгэхээр нь би А-г гэртээ төгөлдөр хуур дарж бэлдэх үүрэг өгөв. Урлагийн үзлэгийн өмнөхөн би ангийнхаа номеруудыг тоглуулж үзэхээр болж шалгалаа. Гэтэл А ирсэнгүй, харин ангийнхан маань “А гэртээ бэлдэж байгаа, та санаа зоволтгүй” гээд л байв. Би ч итгэлээ. Урлагийн үзлэг болов. Манай ангийн Гоцлол хөгжмийн номер гарах болтол А байдаггүй, миний сандарсан гэж. Гэтэл манай ангийнхан А-г дагуулаад гүйгээд ирлээ. Би ч баярлаад л “А минь авъяасаа үзүүлээд өгөөрэй” гээд л тайз руу гаргалаа. А төгөлдөр хуурыг маш сайхан тоглолоо. Бүх багш нар бас охид их гайхаж, баяр хүргэж нижигнэсэн алга ташсан юмдаг. Гэтэл урлагийн үзлэгийн дараа А байсангүй, ангийнхан маань “Багшаа А гэрлүүгээ харихаар явсан” гэлээ. Ингээд л урлагийн үзлэгээр манай ангийнхан гоцлол хөгжмийнх нь шагналыг авч 3-р байранд орж бөөн баяр болов.

Дараахан нь сургуулийн шинэ жилийн концерт болох гээд хичээлийн эрхлэгч манай ангийн А-г төгөлдөр хуур тоглуулах хэрэгтэй байна гэлээ. Би А-г ангидаа дуудаад энэ тухай хэлтэл А “Багшаа би танд нэг юм хэлье” гэж байна. Гэтэл ангийнхан маань “А гуай үерхэлдээ үнэнч байгаарай” гээд л шуугицгаагаад байх юм. Тэгж хэлэхээр нь А дуугүй болчих юм. Эд нар юу гээд байгаам бол гэж бодоод бүр гайхлаа. Тэгээд А-г өрөө рүүгээ дагуулж ороод ярилцлаа. Гэтэл А надад хамаг нууцаа хэллээ. “Багшаа та намайг битгий загнаарай. Үнэндээ бол би ихэр л дээ. Нөгөө ихэр маань Хөгжим Бүжгийн Коллежид сурдаг болохоор төгөлдөр хуур сайн дардаг. Харин би төгөлдөр хуур дээр бараг сууж ч үзээгүй. Эртээд урлагийн үзлэг болоход манай ангийнхан миний ихрийн өрөөсөнг мэддэг болохоор тэрүүгээр төгөлдөр хуур даруулчъя гэж ярьсан юм. Би эхэндээ зөвшөөрөөгүй, сүүлдээ яахав зөвшөөрсөн л дөө. Үнэндээ бол эртээд би биш миний ихрийн өрөөсөн төгөлдөр хуур дарсан юм. Энэ тухай танд хэлж чадаагүй юм. Би танд л гэж нууцаа хэллээ шүү. Энэ уг нь Ангийн нууц. Ангийнхан Үерхэлдээ үнэнч бай гээд байгаа биз. Тэр чинь Ангийн нууцаа битгий задлаарай гэсэн үг. Одоо намайг манай ангийнхан үзэхгүй байх даа” гээд хамаг нууцаа дэлгэвээ. Би ч ангийн гоцлол хөгжмийн номерийг авч гарах гэсэн ангийнхаа хүүхдүүдийн сэтгэлийг, бас А-гийн сэтгэлийг сайн ойлгож байсан болохоор А-тай нэлээд ярьсны эцэст 2-уулаа хуйвалдлаа.

“Багш нь ойлголоо. Харин дараа нь дахиж ийм болчимгүй юм хийвээ. Гэхдээ багш нь энэ тухай хэнд ч хэлэхгүй. Чи ангийнхандаа багшид юу ч хэлээгүй гэж хэлээрэй. Тэгэхгүй бол цаадуул чинь нууц задаллаа гээд чамд дургүй болчихно. Би юу ч мэдээгүй юм шиг л байя, бас хэнд ч хэлэхгүй. Харин хичээлийн эрхлэгчид би чамайг гараа гэмтээчихсэн, хөгжим тоглож чадахгүй болчлоо гээд хэлчье. ” гэж тохиров. Энэ бяцхан яриа зөвхөн А бид 2-ын дунд үлдэхээр болж тохиролцов.

А ч ангийнхандаа надад Ангийн нууцаа задлаагүй буюу Үерхэлдээ үнэнч байсан тухайгаа хэлж би ч хичээлийн эрхлэгчид А-г  гараа гэмтээсэн тул төгөлдөр хуур дарж чадахгүй болчлоо гэж хэлснээр тэр асуудал дууссан юмдаг. Хэдийгээр  А маань орчин үеийн хүүхдүүдийн хэлдгээр үерхэлдээ үнэнч байгаагүй ч гэсэн надад нууцаа хэлснээр өөрийгөө хүнд байдлаас авраад харин А бид 2-ын дунд нууц яриа үлдсэн юм. Сургуулиа төгссөний дараа оюутан болсон хойноо А маань харин энэ тухай ангийнхандаа хэлчихсэн байсныг би ангийн дарга охиноос сонссон юм. Тэгээд л энэ нууцыг задалж сууна. Ангийн нууцаа гэж…

Цэцэг, инээд 2-т бялуурч байгаа даа ,өнөөдөр

Єнєєдєр есдvгээр сарын 1.

Хонхны дуу цангинаж, сургуулийн анги танхимд хvvхдийн инээд цалгисан энэ єдєр Монгол Улсын хэмжээнд 814 цэцэрлэгт 140 гаруй мянган хvvхэд, ерєнхий боловсролын 753 сургуульд 523.5 мянган хvvхэд, Мэргэжлийн сургалт vйлдвэрлэлийн 64 тєвд 45 мянган сурагч, 113 их, дээд сургууль, коллежид 168 гаруй мянган оюутан хичээлийн шинэ жилээ эхлvvлж байна. ЕБС-ийг 12 жилийн сургалтын тогтолцоонд шилжvvлэх ажил энэ хичээлийн жилд ч vргэлжилж, 1,2, 3, 8 дугаар ангийн сурах бичиг, сургалтын хєтєлбєрийг шинэчлэн боловсруулж байгаа гэнэ. Мєн энэ хичээлийн жилд Кембрижийн олон улсын ерєнхий боловсролын стандартын лаборатор сургууль vvдээ нээж, ерєнхий боловсролын стандартыг Кембрижийн стаңдартад нийцvvлэх ажил хэрэгжиж эхлэх гэж байна. Дурьдаад байвал боловсролын салбарт олон зvйл байна аа байна.

Сургуулийн босго дєнгєж алхах гэж буй алдрайхан жаалуудаас эхлээд оюутан залуус шинэ ертєнцєд орж, шинэ найз нєхєдтэй болно гэж дэндvv их догдолсноосоо болоод шєнє хулжиж єглєєг угтана. Ээж, аавынхаа бэлдэж єгсєн шинэхэн хувцсаараа гангараад сургуульдаа очно. Эрдмийн єргєєний цангинасан хонх дуугарч, хичээл эхэллээ. Танил дотнохон сурагчийн дvрэмт хувцас, цэцгийн баглаа, цэцгэн дундаас инээх ангийн багш, анги ангиараа бєєгнєрєн зогсох охид хєвгvvд хэн хаана яаж амарснаа ярих гээд бvгд л ам хуурайгvй. Зуны гурван cap уулзаагvй болохоор хэн хэн нь илvv хєєрхєн, илvv гоё болчихсон юм шиг харагдаж байгаа. Ийм л сайхан єдєр, хичээлийн шинэ жил эхэллээ. Бяцхан биедээ баимгvй чадал мэдэн єєрєєсєє том цvнх vvрсэн бяцхан жаалууд энэ єдєр хамгаас хєєрхєн, хамгаас эгдvvтэй байна. Зайрмаг, чихэр иддэг цэцэрлэгийн жаахан хvv, охин байхаа больж эрдэм номд шамдах “том хvн” болж байгаагаа ч тэд vл мэднэ. Нулимстай, инээмсэглэлтэй хичээлийн шинэ жил хvvхэд насны хамгийн сайхан дурсамж. Арван жил нэг ангид сурч ижилдэн дассан найз нєхдєєс илvv нєхєрлєлийг би мэдэхгvй. Хэн ч болов хамгийн сайн найзаа насан багынх гэж хэлдэг. Тийм байхаас ч аргагvй. Хоол байвал идчихээд, хувцас байвал ємсчихєєд, зав гарвал эрхэлж тоглочихдог, сэтгэлдээ хиргvй, нvдэндээ гуниггvй насандаа танилцаж vерхэнэ, дотносдог болохоор л тэр.

Их, дээд сургуулийн оюутнууд ч мєн адил энэ єдєр хєл нь газар хvрэхгvй яваа. Машин зам хєндлєн гарч байгаагаа ч анзаарах сєхєєгvй догдолчихсон байна. Нэгдvгээр курст орж байгаа, хєдєєнєєс орж ирсэн залуус “гэрээ” олохгvй тєєрч шараа болохгvй юмсан гэж битvvхэндээ санаа зовж байгаа. Гэсэн ч vеийнхээ залуустай хєгжилдєєд завгvй яваа байх. Багш нар хамгийн гоё дээлээ ємсчихєєд одон тэмдгээ гялалзуулаад шавь нарынхаа єгсєн цэцгэн дунд тєєрчихсєн, гурван cap амраад ирсэн шавиа ч танихгvй будилж явах магад. Жил бvрийн есдvгээр сарын нэгэнд ийм л байдаг. Цаашид ч ийм л байгаасай. Багш, шавь хоёр єнєєдєр цэцэг, инээд хоёрт бялуурч єнжинє, сайхан байна шvv.

Э.Энх

Эх үүсвэр: Olloo.mn-ээс

Он цагийн тоолол

September 2011
M T W T F S S
« Aug   Nov »
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930